Woda pitna w Lice, na Pagu i Rabie: co pokazują nowe próbki

26 kolejnych próbek i jasno wskazany pojedynczy wynik

21 października HZJZ poinformował o 26 próbkach pobranych między 28 września a 8 października. W żadnej analizowane PFAS nie przekraczały granicy oznaczalności. Od rozpoczęcia serii 11 sierpnia instytut podaje łącznie 197 zbadanych próbek z takim wynikiem PFAS.

Poza jedną próbką HZJZ ocenia najnowszą serię jako bezpieczną dla zdrowia. Odstający wynik dotyczy podwyższonego poziomu aluminium przy rzadko używanym kranie ogrodowym domu jednorodzinnego. Instytut przypuszcza, że od zalecanego przepłukania ten punkt nie był używany. To wyjaśnienie jest przypuszczeniem instytucji, nie przyczyną, którą dodatkowo tu udowodniono.

Ustalenia dotyczą monitorowanego publicznego zaopatrzenia w Lice oraz na Pagu i Rabie. Nie wolno ich odczytywać ani jako ogólnego stwierdzenia „wszystkie próbki bez odchyleń”, ani jako dopuszczenia prywatnych studni i cystern. Dla konkretnej kwatery liczą się również pochodzenie wody i nowsze lokalne komunikaty dostawcy.

Należy rozróżnić czas poboru, publikację i rodzaj wody

Publikacja z 21 października opisuje próbki z 28 września do 8 października. Nie jest pomiarem we wszystkich kranach w dniu publikacji. Liczba 197 oznacza całą serię badaną od sierpnia, nie 197 dodatkowych nowych próbek październikowych. HZJZ kontynuuje monitoring.

Kolejne części dokumentują wcześniejsze wyniki z sierpnia i września. Woda surowa przed uzdatnieniem, publiczna sieć wodociągowa, studnie zakładowe i instalacja budynku pozostają odrębnymi poziomami badań. Starsza infografika jest wyraźnie datowana sierpniowymi próbkami; nie przedstawia nowej serii 26 próbek.

Wstecz: wynik z 1 września

HZJZ opublikował wyniki 14 nowych próbek pobranych 19 sierpnia w punktach czerpalnych stref zaopatrzenia Senj, Tonkovića Vrilo i Mrđenovac. Wszystkie spełniały wymagania i nie stwierdzono żadnych odchyleń.

Również analizowane związki PFAS nie przekraczały granicy oznaczalności. Ten nowy wynik uzupełnia serię prawidłowych badań, lecz nadal nie zastępuje ciągłego monitoringu ani ewentualnej późniejszej instrukcji lokalnej.

Wstecz: pierwsza sierpniowa seria z punktów czerpalnych

Chorwacki Instytut Zdrowia Publicznego HZJZ opublikował pełne wyniki serii próbek z 11 sierpnia 2026 roku. W żadnym z trzech punktów czerpalnych – po jednym w Gospiću, Otočcu i Senju – nie stwierdzono odchyleń mikrobiologicznych ani chemicznych. Urzędowy wniosek brzmi zatem: pobrana tam woda z publicznej sieci była zdatna do spożycia i bezpieczna do picia.

Próbki pochodziły z kawiarni w Gospiću, domu seniora w Otočcu i przedszkola w Senju. Pokazują jakość w konkretnych punktach odbioru po uzdatnieniu i przejściu przez sieć. Dla podróżnych jest to najważniejszy poziom oceny – nie stanowi jednak bezterminowej gwarancji dla każdego prywatnego kranu, cysterny i źródła w całej żupanii.

PFAS poniżej granicy oznaczalności to precyzyjny wynik laboratoryjny

W badanych próbkach analizowanych związków PFAS nie wykryto powyżej granicy oznaczalności, czyli kwantyfikacji. W ramach zastosowanej metody pomiarowej jest to bardzo uspokajający wynik. Z naukowego punktu widzenia nie oznacza on jednak absolutnej matematycznej pewności, że nie występuje ani jedna cząsteczka.

W praktyce liczy się to, że urzędowa ocena opiera się na zwalidowanych metodach oraz obowiązujących wartościach granicznych i kryteriach oceny. Kto z określenia „poniżej granicy oznaczalności” wywodzi ukryty wynik dodatni, błędnie odczytuje termin laboratoryjny. Z drugiej strony nie należy też robić z niego obietnicy na zawsze – dlatego pobieranie próbek jest kontynuowane.

Woda surowa nie jest jeszcze wodą z kranu

Równolegle zbadano trzy próbki wody surowej z Mrđenovaca, Tonkovića vrila i Hrmotin. Wyniki chemiczne, w tym dotyczące metali i PFAS, nie wykazały nieprawidłowości. W nieuzdatnionej wodzie stwierdzono jednocześnie odchylenia mikrobiologiczne, które HZJZ uznał za typowe dla naturalnej wody przed uzdatnieniem.

Nie przeczy to bezpieczeństwu wody wodociągowej. Wodę surową pobiera się u źródła lub przed uzdatnieniem; nie jest to produkt dostarczany bezpośrednio do gospodarstw domowych. Przed wprowadzeniem do sieci woda jest uzdatniana i dezynfekowana. Dopiero próbka u odbiorcy pokazuje, czy uzdatnianie i cały łańcuch dostaw dają w kontrolowanym punkcie wynik bezpieczny dla zdrowia.

Cztery studnie głębinowe nie należą do systemu zaopatrzenia w wodę pitną

Kolejne badanie z 13 sierpnia dotyczyło czterech studni firmy Calcit Lika w rejonie Gospića, głębokich na 150–350 metrów. Woda ta służy procesom technologicznym, a nie publicznemu zaopatrzeniu w wodę pitną. Próbki miały wyjaśnić, czy zanieczyszczenie z płytkiej strefy w pobliżu składowiska mogło dotrzeć do głębokiej krasowej warstwy wodonośnej.

Według HZJZ w czterech studniach nie było takich śladów: PFAS nie występowały powyżej granicy oznaczalności, a inne wskaźniki chemiczne również nie wskazywały na przeniknięcie zanieczyszczeń ze składowiska do głębszych warstw wód podziemnych. Podwyższone wartości niektórych metali, mętność, zawiesiny i odchylenia mikrobiologiczne opisano jako cechy tej nieuzdatnionej krasowej wody podziemnej, która nie jest przeznaczona do picia.

Druga duża seria pokazuje także znaczenie instalacji wewnętrznej

Podczas nadzwyczajnej kontroli 13 sierpnia pobrano 22 próbki w punktach odbioru w żupanii oraz jedną próbkę ze zbiornika wody na Rabie. We wszystkich analizowane PFAS znajdowały się poniżej granicy kwantyfikacji. Wymagania spełniło 21 z 22 próbek z punktów odbioru; w jednej próbce z prywatnego obiektu stwierdzono podwyższony poziom ołowiu.

HZJZ powiązał ten pojedynczy wynik z instalacją wewnętrzną budynku, ponieważ podwyższonych wartości ołowiu nie stwierdzono ani w źródłach zasilania, ani w innych punktach czerpalnych tych samych stref zaopatrzenia. To ważne w praktyce: prawidłowa jakość w sieci publicznej może współistnieć z problemem w starych rurach budynku. Po dłuższym zastoju warto krótko spuścić wodę; przy podejrzeniu starych rur ołowianych odpowiedź daje wyłącznie ukierunkowane badanie.

Sześć kolejnych próbek z Gospića potwierdziło wynik

17 sierpnia HZJZ pobrał w strefie zaopatrzenia GOSPIĆ 1 sześć kolejnych próbek wody bezpośrednio z punktów czerpalnych. Wszystkie sześć było bezpiecznych dla zdrowia i nie wykazało odchyleń od wymaganych wartości. Również w tej serii PFAS nie stwierdzono powyżej granicy oznaczalności.

Takie powtórzenie mówi więcej niż pojedyncza migawka, ale nadal nie zastępuje stałego monitoringu. HZJZ zapowiada kolejne próbki w innych strefach zaopatrzenia żupanii i publikuje wyniki po zakończeniu analiz – w przypadku badań mikrobiologicznych dopiero po niezbędnym czasie laboratoryjnym.

Co powinni sprawdzić goście w kwaterze, kamperze i domu wakacyjnym

Osoby podłączone do publicznej sieci wodociągowej mogą kierować się aktualnym komunikatem dostawcy i urzędowymi informacjami. W domu wakacyjnym warto po prostu zapytać, czy woda pochodzi z sieci publicznej, prywatnej cysterny czy własnej studni. Tylko w pierwszym przypadku opublikowany wynik dla sieci można odnieść bezpośrednio do sytuacji.

Barwa, zapach lub smak mogą być sygnałem, ale nie zastępują analizy. Po pracach przy rurach, lokalnym zaleceniu gotowania wody lub komunikacie gospodarza zawsze obowiązuje nowsza lokalna instrukcja. Wody z nieprzebadanych źródeł, studni lub cystern nie należy uznawać za pitną wyłącznie dlatego, że jest przejrzysta.

Dla dzisiejszego zakwaterowania liczy się także lokalna informacja

W domu wakacyjnym najpierw zapytaj, czy woda pochodzi z sieci publicznej, własnej studni czy cysterny. Regionalny wynik dla sieci nie jest badaniem prywatnego źródła. Jeśli istnieje nowsza lokalna instrukcja dostawcy, to ona jest rozstrzygająca.

Powodem tej aktualizacji jest komunikat HZJZ z 21 października. Utrzymujące się prawidłowe wyniki PFAS i pojedynczy wynik aluminium są podane razem. Redakcja nie robi z granicy pomiaru absolutnego braku substancji ani z przypuszczenia pewnej analizy przyczynowej. Wcześniejsze badania pozostają niżej udokumentowane w sposób umożliwiający ich sprawdzenie.